In het begin van de 17e eeuw zorgden hoge zeewaterstanden en wind in de gebieden ten noorden van het IJ voor afkalving van het veen. Tegelijkertijd was er behoefte aan goede landbouwgrond. In 1607 hakte het Hof van Holland de knoop door: de Beemster zou worden drooggelegd. Amsterdamse kooplieden en hoge ambtenaren zorgden voor de financiering en Jan Adriaensz. Leeghwater droeg zijn steentje bij aan de bouw van de molens. Het werd een spannend project, want veel ervaring met grote droogmakerijen was er niet. Een unieke droogmakerij is het resultaat.
Vierkanten
De drooglegging werd in 1612 afgerond. Het gewonnen land lag 3,5 meter onder zeewaterniveau en bleek te bestaan uit vruchtbare klei. Deze werd verkaveld in een raster van vierkanten en
weerspiegelde zo het 17e eeuwse ideaal van de relatie tussen de mens en zijn leefomgeving:
harmonie! De langwerpige kavels, die werden verpacht aan akkerbouwers en veehouders, bleken
inderdaad de juiste maten te hebben. "Ze zijn 185 meter breed en 930 meter lang: ideaal om te
boeren," zegt Gervien Pielage van Waterschap De Waterlanden. "Niet te smal, niet te lang."
Destijds waren er vier peilgebieden, nu zijn het er zeventig. "Zo kunnen we de waterhoogte
afstemmen op de wensen van bewoners en ondernemers."
Logo
De molens die de Beemster drooghielden, ruimden het veld voor gemalen. Ook de buitenhuizen van de rijke kooplieden zijn verdwenen. Gebleven zijn de stolpboerderijen, waarvan sommige stammen uit de tijd dat Beemster nog jong was. Omzoomd door wegen en doorsneden door rechte tochten zijn daar nog altijd de vierkante kavelkwadranten. Ze komen zelfs terug in het logo van
Beemster Werelderfgoed. "Bewust gekozen," zegt Joke Benningen, "want dat benadrukt het
bijzondere van Beemster." Allicht krijgt de droogmakerij vaker bezoek van toeristen uit
binnen- en buitenland. Logisch, vindt de wethouder. "Voor elke bezoeker is het een unieke
belevenis in een gebied te zijn dat zoveel meter onder de zeespiegel ligt. En samen met het
in vierkanten opgedeelde groene landschap, de bijzondere waterhuishouding en de rijke
geschiedenis hebben we toch iets fantastisch te bieden!"
Reageren? Stuur een mailtje aan gemeente@beemster.net
|
