De vierkanten van de Beemster al vier eeuwen oud
foto ondertekening convenantDe verkaveling van De Beemster wordt gekenmerkt door het regelmatige vierkante patroon en door de pleinen die ooit op de kruispunten van wegen waren ontworpen. De architectuurhistorische visie wijkt daarom af van andere droogmakerijen. Al vier eeuwen doorstaan de vierkanten elke rage, waardoor de verkaveling nog steeds zichtbaar is. Om ervoor te zorgen dat ook toekomstige generaties dit unieke van De Beemster kunnen waarnemen, hebben gemeente Beemster en Waterschap De Waterlanden afspraken gemaakt.





erfgoedbehoud    voorlichting   
vierkanten              home   
Symetrie


De denkbeelden van de Gouden Eeuw bepaalden in 1612 de structuur van de verkaveling. Toen werd het nieuwe land verdeeld in een raster van vierkanten; volgens de klassieke opvattingen is dat een volledig harmonieus geheel. De verkaveling voldeed zonder meer aan de wensen van de droogleggers en hun opdrachtgevers, want symmetrie werd in de 17e eeuw gezien als de absolute perfectie. De Nederlandse handelsgeest zorgde voor een verdere verdeling van de vierkanten in langwerpige kavels die de boeren konden pachten. Er brak een tijd van economische hoogtij aan.
Er kwamen enorme buitenverblijven, gebouwd volgens de toen heersende renaissance-opvattingen: strak en ritmisch ingedeelde gevels, symmetrisch geordende tuinen. Helaas is daar niets meer van over, want tijdens de recessies in de 18e en 19e eeuw sneuvelden al die buitens.
In de afgelopen eeuwen woonden en werkten de Beemsterlingen in de droogmakerij. Tijden van voorspoed wisselden af met periodes van laagconjunctuur. Het aanzicht van de dorpen veranderde rigoureus. De industriële revolutie zorgde voor intrede van machines, de agrarische sector ontwikkelde zich en de dorpen werden groter. Wat in al die jaren intact bleef, was de verkaveling.

toekomst


Van meet af aan beseften de Beemsterlingen en hun bestuurders het waardevolle van de droogmakerij. De vierkanten doorstonden elke ontwikkeling glansrijk, waardoor de gedachten uit de Gouden Eeuw over harmonie nu nog steeds waarneembaar zijn.
Met het convenant gaan de gemeente Beemster en Waterschap De Waterlanden verder op de ingeslagen weg. Beide organisaties verplichten zich nu én in de toekomst verantwoordelijk te zijn voor het goede beheer en onderhoud van de droogmakerij. Er zijn afspraken gemaakt over de gemeentelijke taak in de ruimtelijke ordening en de waterschapstaak in de zorg voor dijken, wegen en water. Bovendien moeten alle plannen en wijzigingen op het gebied van de ruimtelijke ordening en infrastructuur telkenmale worden getoetst of deze de werelderfgoedstatus van De Beemster niet in gevaar brengen.
Met dit convenant zorgen de gemeente Beemster en het Waterschap De Waterlanden ervoor dat de volgende generatie bestuurders ook in de geest van de bedoelingen van de Unesco Droogmakerij De Beemster kunnen managen.
Foto boerderij aan de Wormerweg

De nieuwbouwwijk Groene Poort bevindt zich ten noordoosten van Middenbeemster. Voor deze uitbreiding werden twee kavels van het kwadrant gebruikt. De nieuwbouw past volledig in de oorspronkelijke kavelstructuur. Op het onderstaande kaartfragment zijn de wegsloten van Rijperweg en Middenweg en de tochten Beetsersloot en Middensloot, alsmede de vijf kavels van het kwadrant zichtbaar. Nieuw is het gegraven water, dat noodzakelijk was voor de berging in het stedelijk gebied. Volgens de inspecteurs van Unesco is de aanleg van de Groene Poort een zorgvuldige, correcte en moderne wijze van beheer van een historisch werelderfgoed.